دسترسی سریع در حال بارگذاری

حریم خصوصی در بیگ دیتا؛ راه حل بلاکچین برای حفاظت از حریم خصوصی

116
۱۶ تیر ۱۴۰۰
حریم خصوصی در بیگ دیتا؛ راه حل بلاکچین برای حفاظت از حریم خصوصی

آیا تاکنون به شگفت‌انگیز بودن گوگل فکر کرده‌اید؟ یک سیستم هوشمند که شما را بهتر از خودتان می‌شناسد. نزدیک‌ترین تبلیغات به سلیقه‌ی شما را نشان می‌دهد، بهترین نتایج را برای جست‌وجو ارائه می‌کند و حتی آدرس خانه و محل کار شما را بلد است. این سیستم شگفت‌انگیز با بیگ دیتا کار می‌کند؛ یک مفهوم که طرفداران حریم خصوصی به شدت با آن مقابله می‌کنند.

در این مقاله والکس، به مسئله حریم خصوصی در بیگ دیتاها می‌پردازیم و سپس راه حل بلاکچین را برای آن تشریح خواهیم کرد.

بیگ دیتا چیست؟

بیگ دیتا (Big Data) که در فارسی به آن کلان داده نیز گفته می‌شود، به معنای یک پایگاه داده بسیار بزرگ است که می‌تواند ساختاریافته یا غیرساختار یافته باشد. بیگ دیتا، پایگاهی است که به طور مداوم با استفاده از افزایش اطلاعات بزرگ‌تر می‌شود. بیگ دیتا حاصل یک فرآیند بزرگ‌تر به نام داده‌ کاوی است.

داده کاوی (Data Mining) یک یا چند الگوریتم جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف است. فرض کنید که یک کاربر در مسیر خانه تا محل کار، چند بار شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و توییتر را باز کند، برای پیدا کردن مسیر از گوگل مپ استفاده کند و مدل کفش مورد علاقه‌اش را هم در گوگل یا یک فروشگاه اینترنتی مانند دیجی کالا جست‌و‌جو کند. این اطلاعات به صورت منظم و مداوم توسط گوگل و سایر پایگاه‌های اطلاعاتی جمع‌آوری می‌شود. این اطلاعات تحلیل شده و در آینده به صورت منظم نتایج بهتری به او نشان داده خواهد شد.

حال اطلاعات این کاربر را ضرب در صدها میلیون کاربر فعال در اینترنت کنید. روزانه بیش از 5.4 میلیارد بار در گوگل سرچ می‌شود؛ این یعنی حدوداً 70 هزار سرچ در هر ثانیه. گوگل و سایر سرویس‌هایی که به کاربران خدمات ارائه می‌کنند، این اطلاعات را جمع‌آوری کرده و برای ارائه سرویس بهتر در آینده و تبلیغات از آن‌ها استفاده می‌کنند.

چرا حریم خصوصی اهمیت دارد؟

هیچ کس دوست ندارد اطلاعات خصوصی از زندگی شخصی‌اش بدون اطلاع خودش در دسترس دیگران قرار بگیرد؛ به خصوص که نداند این «دیگران» دقیقاً چه کسانی هستند. اما باید متوجه این نکته باشید که واقعاً هیچ چیز کاملاً رایگانی وجود ندارد. اگر یک اپلیکیشن برای ورزش کردن از پلی استور دانلود می‌کنید یا به همکارتان از طریق Gmail یک ایمیل کاری ارسال می‌کنید، در واقع از سرویس‌هایی استفاده می‌کنید که در ازای ارائه خدمات، از شما اطلاعات دریافت می‌کنند.

اما داستان به همین‌جا ختم نمی‌شود. مشکل اصلی آنجاست که اگر شما اطلاعات خود را با یک سرویس مانند فیس بوک یا گوگل به اشتراک بگذارید، هیچ تضمینی وجود ندارد این سرویس‌ها اطلاعات را بین خود به اشتراک نگذارند. همین چند روز پیش قیمت یک کفش را در گوگل جست‌و‌جو نکردید و امروز تبلیغی مشابه با آن را در اینستاگرام ببینید؟

چطور بیگ دیتا حریم خصوصی را به خطر می‌اندازد؟

فرض کنید در یک اتاق در بسته و کاملاً امن (یا حداقل شما اینطور فکر می‌کنید) با دوست خود درباره‌ی مشکلی که با هندزفری موبایلتان دارید، صحبت می‌کنید. درست فردای همین روز موقع خواندن یک مقاله در یک سایت، تبلیغ یک هندزفری را می‌بینید. چقدر برایتان این مسئله جالب است؟ چقدر احتمال دارد همان موقع شروع به خرید کنید؟ احتمالاً بسیار زیاد.

ممکن است بگویید خب این ویژگی نیازهای ما را برطرف می‌کند. اما مشکل ریشه‌ی عمیق‌تری دارد؛ در صورتی که اینطور به آن نگاه کنید:

  1. اگر اطلاعات شما به دیگران فروخته شود، عملاً حریم خصوصی شماست که در معرض فروش گذاشته شده است. حتی ممکن است این اطلاعات به دست هکرها یا سارقانی بیفتد که از آن علیه شما و دیگران سوء استفاده کنند. دقت کنید که تامین امنیت کلان داده‌ها آسان و ارزان نیست.
  2. اگر نسبت به فروش حریم خصوصی خود به شرکت‌های دیگر حساسیت نداشته باشید، کم کم این حساسیت را نسبت به نداشتن حریم خصوصی در برابر دیگران و حتی دولت‌ها از دست خواهید داد.
  3. رفتارهای آینده شما می‌تواند جهت‌دهی شود. برای مثال صفحه سرچ یوتیوب یا اکسپلور اینستاگرام خودتان را ببینید. چقدر این محتواها تصور شما از دنیا را شکل می‌دهند؟ چقدر این تصور به دنیای واقعی نزدیک است؟

خطر همین جاست. اگر حجم اطلاعاتی که یک سرویس از ما دارد بیش از حد باشد، آن سرویس‌دهنده می‌تواند بسیاری از رفتارهای مالی و اجتماعی ما را شکل بدهد. این یعنی عملاً سبک زندگی کاربران در اختیار این دست سرویس‌ها قرار می‌گیرد. به همین دلیل بسیاری از فعالان حوزه حریم خصوصی، با بیگ دیتا به عنوان یک خطر مهم مخالفت می‌کنند. بلاکچین یک راه حل در برابر بیگ دیتا برای ارائه خدمات به کاربران بدون تهدید حریم خصوصی آن‌ها است.

ویژگی‌های بیگ دیتا

حریم خصوصی

پیش از این که به سراغ راه حل بلاکچین برویم، ابتدا به چند ویژگی بیگ دیتا باید اشاره کنیم تا چالش این ابزار در حریم خصوصی روشن‌تر شود.

1- تمرکز داده‌ها

داده‌ها در بیگ دیتا به صورت متمرکز و توسط یک یا چند سرویس خاص مانند گوگل، فیس‌بوک یا حتی آمازون و والمارت جمع‌آوری می‌شوند. مدیریت و ذخیره‌سازی این دیتاها برعهده‌ی همین سرویس‌ها است.

2- تنوع داده‌ها

داده‌های ورودی به پایگاه اطلاعاتی، اشکال مختلفی دارند. از تصاویر گرفته تا رفتار کاربر در یک سایت یا محتوای متنی. این داده‌ها در مجموع بیگ دیتاها را می‌سازند.

3- تحلیل آسان و سریع اطلاعات

اطلاعات در بیگ دیتاها به صورت مستقیم در استراتژی‌های خرد و کلان استفاده می‌شوند. بنابراین به نوعی جمع‌آوری می‌شوند که برای تجزیه و تحلیل بهتر، آسان‌تر و در نتیجه برای تصمیم‌گیری سریع‌تر مناسب باشند. بنابراین تلاش می‌شود که برای تحلیل این داده‌ها از ابزارهای بصری مانند نمودارها و جدول‌ها بیشتر استفاده شود.

4- امکان رشد داده‌های غلط در حجم داده‌های عظیم

زمانی که حجم داده‌ها بسیار رشد کند، امکان غلط بودن آن‌ها نیز به صورت مداوم بیشتر می‌شود. بیگ دیتاها با خطر بزرگ رشد داده‌های غلط نیز مواجه هستند. یکی از تلاش‌های این نوع سیستم‌ها، جلوگیری از شکل‌گیری این داده‌ها است.

5- قابلیت آپدیت

بیگ دیتاها مداوم در حال رشد و تغییر هستند. ابزارهای تحلیل بیگ دیتا می‌توانند خود را با این تغییرات سازگار کنند. اما هزینه نگهداری این اطلاعات بسیار بالا است و نیاز به فضای ذخیره‌سازی عظیمی دارد. بسیاری از این پایگاه‌های داده فقط برای مدت کوتاهی معتبر هستند و بعد ارزش خود را از دست می‌دهند. بنابراین به‌روزرسانی آن‌ها و مدیریت این داده‌ها یک چالش جدی در این مسیر است (منبع).

بلاکچین چیست؟

بلاکچین یک سیستم کل توزیع شده بین کاربران است که تمام تراکنش‌ها و اطلاعات کاربران در آن به صورت امن ذخیره شده‌اند. بلاکچین به هر مشارکت کننده در یک شبکه اجازه می‌دهد که اعتبار تراکنش‌ها را ببیند و بسنجد. این ویژگی برای تمام کاربران به صورت یکسان است و هیچ‌کس نمی‌تواند در این اطلاعات تغییری ایحاد کند. فناوری بلاکچین با تکنولوژی رمزنگاری طراحی و ایمن شده است.

ویژگی‌های بلاکچین

بلاکچین ویژگی‌هایی دارد که آن را از بیگ دیتا بسیار متمایز می‌کند:

1- غیرمتمرکز بودن

برخلاف بیگ دیتا که تمام اطلاعات کاربران در یک سرور مرکزی و توسط یک یا چند سازمان خاص نگهداری می‌شوند، بلاکچین یک دفتر کل توزیع شده بین تمامی کاربران و مشارکت کنندگان در شبکه است.

پس برای ثبت اطلاعات یا تغییرات جدید در شبکه‌ی بلاکچین، باید هم اکثر مشارکت کنندگان از آن اطلاع داشته باشند و هم آن را تایید کنند.

2- مدیریت آسان حجم بالای داده

یکی از مشکلات اصلی کلان داده‌ها، محل ذخیره و نگهداری آن‌ها است. اگر زمانی به هر دلیلی سرورهای گوگل، فیس‌بوک یا والمارت آسیب ببینند، تمام این اطلاعات از بین خواهد رفت. اما سیستم توزیع در بلاکچین مدیریت و ذخیره این اطلاعات را آسان می‌کند. این یعنی اگر یک کاربر از شبکه خارج شد، خدشه‌ای به اصل اطلاعات وارد نمی‌شود.

3- رمزنگاری

تکنولوژی بلاکچین معمولاً با رمزنگاری کردن داده‌، حجم آن را کاهش می‌دهد و ایجاد اختلال و دزدی در اطلاعات را سخت و غیرممکن می‌کند. رمزنگاری شدن داده‌ها باعث می‌شود امکان دسترسی به اطلاعات و ایجاد تغییر در آن بدون داشتن کلید رمز ناممکن شود.

راه حل بلاکچین برای محافظت از حریم خصوصی کاربران چیست؟

نحوه ذخیره‌سازی اطلاعات در بلاکچین به شکل رمزنگاری شده و البته شفاف است. تمام اعضای یک شبکه می‌توانند اطلاعات را به یک اندازه در اختیار داشته باشند. البته برخی از بلاکچین‌ها کاملاً حریم خصوصی محور هستند و اطلاعات کاربران را کاملاً به صورت محرمانه ذخیره می‌کنند. در این بلاکچین‌ها نیز همه به یک اندازه از جزئیات شبکه بی اطلاع‌اند.

اپلیکیشن‌های بلاکچینی، مانند ترون، اتریوم یا کاردانو که علاوه بر کوین و ارائه سیستم مالی، کاربردهای دیگری هم برای اجرای قراردادهای هوشمند دارند، تلاش می‌کنند تا حریم خصوصی کاربران حفظ کنند. کاربران با استفاده از یک بلاکچین تا میزانی که قصد دارند اطلاعات خود را به اشتراک می‌گذارند و به محض خروج از شبکه، اطلاعات خود را نیز از آن خارج می‌کنند. این ویژگی بلاکچین را به یک تکنولوژی حریم خصوصی محور تبدیل کرده است.

صحبت پایانی

در 13 ماه می 2020 میلادی، خبرگزاری بلومبرگ خبری منتشر کرد که نشان می‌داد سرویس FBI آمریکا از اطلاعات گوگل برای اهداف مختلف خود استفاده می‌کند (منبع). حریم خصوصی، بیش از آنچه که تصور کنید اهمیت دارد. این که به حریم خصوصی خود در فضای اینترنت بی توجه باشید، مانند این است که در خانه‌ای شیشه‌ای زندگی کنید و تمام کسانی که از کنار خانه‌ی شما می‌گذرند، از اتفاقات داخل خانه خبردار شوند.

حال این وضعیت را اینطور تصور کنید که یک یا چند شرکت می‌توانند سبک لباس پوشیدن یا رفتارهای دیگر شما را نیز شکل دهند. با این تصور دیگر گوگل یا سایر سرویس‌هایی که هنوز شگفت‌انگیز هستند، شاید مانند قبل محبوب نباشند.

شما چه تجربه‌ای از نقض حریم خصوصی خود توسط گوگل یا سایر سرویس‌ها داشته‌اید؟ برای ما بنویسید.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...
نویسنده
bright.ze
فروزان زیبائی
عضو تحریریه والکس
همیشه به‌خاطر نوشته‌هایم شناخته شده‌ام. کار حرفه‌ای نوشتن را با روزنامه‌نگاری شروع کردم و حالا تولید محتوا، چراغ روشن روزهای کاری من است.
نظرات کاربران
نظرات ارسال شده : 0 نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *