دسترسی سریع در حال بارگذاری

شبکه معاملاتی غیرشفاف یا استخر سیاه (Dark Pool) چیست؟

124
۲۳ مرداد ۱۴۰۰
شبکه معاملاتی غیرشفاف یا استخر سیاه (Dark Pool) چیست؟

شاید تا به‌حال اخبار ممنوعیت مبادلات غیر‌شفاف در بورس را شنیده باشید. یا نام معاملات بلوکی را در اخبار اقتصادی خوانده باشید. اما آیا اطلاعاتی در این زمینه دارید؟ آیا می‌دانید شبکه معاملاتی غیرشفاف به دنیای کریپتوکارنسی نیز راه پیدا کرده‌ است؟

در این مقاله به بررسی مفهوم معامله‌ی غیرشفاف یا استخرهای سیاه معامله می‌پردازیم و معایب و مزایای این معاملات را بررسی می‌کنیم. با ما همراه باشید.

معاملات غیرشفاف چطور انجام می‌شوند؟

سیستم معاملات غیر‌شفاف در بازارهای مختلف مالی مانند بورس، به مؤسسات امکان خرید و فروش ابزارهای مالی چون اوراق بهادار و مشتقات آن یا سایر ابزارهای این‌چنینی را بدون انتشار جزئیاتی از معامله می‌دهد و یک روش جایگزین برای معاملات عادی در بورس اوراق بهادار و سایر بازارهای مالی است. 

به این سیستم معاملاتی Dark Pool به‌ معنای “استخر سیاه” گفته می‌شود. در شبکه معاملاتی غیرشفاف، اطلاعات معاملات انجام شده در دفترچه‌ی ثبت سوابق بازار وارد نمی‌شود و این تبادلات برای عموم قابل مشاهده نیست.

در یک جمله می‌توان گفت: شبکه معاملاتی غیرشفاف عمومی نیست و سابقه‌ی معاملات آن نیز برای عموم منتشر نمی‌شود.

نقدینگی در گردش در این تبادلات، “نقدینگی استخر سیاه” نام دارد و معاملات در این شبکه‌ها عموماً به‌صورت معامله‌ی بلوکی انجام می‌گیرد. معاملات بلوکی (Block Trades)، به تراکنش‌ها یا تبادلات با حجم بالا و مبالغ از پیش تعیین شده گفته می‌شود.

تاریخچه شبکه معاملاتی غیرشفاف

استخر سیاه در بورس

معاملات غیرشفاف یا استخرهای سیاه نخستین بار در سال 1980 میلادی مورد استفاده قرار گرفتند. در این زمان برخی مؤسسات بزرگ برای تبادل حجم بالایی از اوراق بهادار، تصمیم به استفاده از شبکه‌ معاملاتی غیرشفاف گرفتند. آن‌‌ها قصد داشتند کلیّت بازار را از تأثیر مبادلات بزرگ خود مصون نگه دارند؛ بر روند آن تأثیر چشم‌گیری نداشته باشند و ضرری به بازار و سایر سرمایه‌گذاران خرد وارد نکنند.

در ابتدا هدف این سیستم به‌طور کلی همین بود؛ نتایج مثبتی از استخرهای سیاه حاصل می‌شد و این شبکه در بازارهای مالی و بورس ایالات متحده آمریکا بسیار محبوبیت پیدا کرد. سرمایه‌گذاران بزرگ بدون آن‌که برای سایر سرمایه‌داران و معامله‌گرها نوسان شدید یا ضرری ایجاد کنند؛ معاملات بزرگ خود را در سکوت و بدون انتشار اخبار انجام می‌دادند.

به مرور زمان با افزایش تقاضا برای انجام معاملات در این سیستم، گاهی استخرهای سیاه در جهت نامطلوب استفاده می‌شد و عدم شفافیت آن‌ها زمینه‌ی انجام مبادلات فرا‌ قانونی را ایجاد می‌کرد. این مشکلات سبب شد تا‌ حدودی حجم این معاملات کاهش پیدا کند، اما شبکه غیرشفاف معاملاتی هیچ‌وقت به‌طور کامل از بین نرفت و همچنان در بازارهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مزایای استفاده از شبکه معاملاتی غیرشفاف چیست؟

1. نخستین و مهم‌ترین مزیت استخرهای سیاه، عدم تأثیر روانی و احساسی بر بازار و نوسان‌های آن است. معاملات با حجم بالا همیشه تأثیر بسیار چشم‌گیری بر بازارهای اقتصادی مختلف دارد و در روند بازار تغییرات اساسی ایجاد می‌کند. اما در صورتی‌که از انجام چنین معاملات بزرگی اخباری منتشر نشود؛ تأثیری بر روند همیشگی بازار نخواهد داشت و نوسانات غیر‌قابل کنترل ایجاد نخواهد شد.

2. به‌دلیل آن‌که این معاملات به‌صورت تقریباً محرمانه انجام می‌شود، خبری از حضور واسطه‌ها و ایجاد قیمت‌های غیر‌واقعی توسط آن‌ها در معاملات غیر‌شفاف نیست. قیمت‌ها در این معاملات معقول و واقعی هستند و از میانگین بالاترین و پایین‌ترین قیمت بازار، بهترین نرخ برای انجام معامله انتخاب می‌شود.

3. نرخ معامله‌ی غیر‌شفاف به‌دلیل آن‌که این معاملات عموماً به‌صورت بلوکی انجام می‌شوند، قبل از شروع فرایند معامله به‌طور دقیق و قطعی تعیین می‌شود. بنابراین دو طرف تراکنش مطمئن هستند که در طول معامله قیمت تغییر نخواهد کرد، لغزشی نخواهد داشت و امکان ندارد که معامله به‌دلیل تغییر قیمت ناگهانی لغو شود.

شبکه معاملاتی غیرشفاف چه مشکلاتی می‌توانند ایجاد کنند؟

تمامی سیستم‌هایی که توسط بشر توسعه پیدا می‌کنند در کنار مزایایی که دارند و سهولتی که ایجاد می‌کنند، مسلماً بی‌نقص هم نخواهند بود. شبکه معاملاتی غیرشفاف نیز از این امر مستثنی نیست. استفاده از چنین معاملاتی علاوه‌بر مزایایی که دارد بدون شک، مشکلاتی را نیز می‌تواند ایجاد کند. در ادامه به بررسی معایب استفاده از سیستم‌های استخر سیاه خواهیم پرداخت.

1. یکی از دلایل اصلی مخالفان این معاملات، نبود تضمین یا قطعیت برای انجام تبادل با بهترین قیمت است. آن‌ها معتقدند امکان دارد یکی از طرفین معامله یا مؤسسات واسطه نرخ را با توجه به منافع خود تعیین کنند.

2. مشکل بعدی که ممکن است این تراکنش‌ها یا معاملات در بازارهای مختلف ایجاد کنند، غیر‌ واقعی شدن قیمت‌های در صرافی‌ها و بازارهای شفاف است. در تمامی بازارها، تبادلات تعیین کننده‌ی قیمت‌ها هستند. در صورتی که بخش بزرگی از تبادلات در هر بازاری محرمانه و بدون انتشار جزئیات انجام شود، نرخ مبادلات معمولی و شفاف بازار دیگر واقعی نخواهد بود.

3. اگر بخشی از معامله‌گران با فرکانس بالا (High Frequency Trading) یا HFT (این معامله‌گران از طریق نرم‌افزارها در کسری از ثانیه معاملات متعدد انجام می‌دهند)، به اطلاعات معاملات غیر‌شفاف دسترسی پیدا کنند، می‌توانند با پنهان شدن پشت ابعاد یک معامله غیرشفاف و تغییر شرایط بازار با ایجاد معاملات بزرگ از طریق این داده‌ها اقدام به معامله کنند و از این طریق از معامله‌گران ناآگاه سوءاستفاده کنند.

4. استفاده از روش Pinging، یکی دیگر از اختلالاتی است که شبکه معاملاتی غیرشفاف می‌تواند در بازار ایجاد کند. از این طریق تعداد زیادی سفارش خرد ارسال می‌شود تا یک سفارش کلان پشت آن‌ها پنهان شود. پینگینگ، برای طرفین حاضر در معامله‌ی غیر‌شفاف بسیار سود‌آور و برای روند کلی بازار به شدت زیان‌بار است.

شبکه معاملاتی غیرشفاف در بازار ارز دیجیتال

ارزهای دیجیتال در چند سال اخیر تبدیل به یکی از ارکان اصلی اقتصاد جهانی شده‌اند و بیشتر ابزارها و راه‌کارهایی که در بازارهای سنتی مالی مورد استفاده قرار می‌گرفتند، به بازار رمزارزها نیز راه پیدا کردند. استخرهای سیاه نیز یکی از سیستم‌های تسهیل کننده معاملات در بازارهای سنتی مالی مانند بورس بود که به بازار کریپتو راه پیدا کرد.

شبکه معاملاتی غیرشفاف ارز دیجیتال

معاملات غیر‌شفاف در بازار رمزارزها به‌صورت غیر‌متمرکز انجام می‌شود و به آن‌ها “استخر سیاه غیر‌متمرکز” گفته می‌شود. برخی از پلتفرم‌های آنلاین ارز دیجیتال، شرایط اجرای چنین معاملاتی را برای سرمایه‌داران بزرگ بازار رمزارز فراهم می‌کنند.

این پلتفرم‌ها برای تامین امنیت معاملات از پروتکل‌های دقیق تایید امنیت دیجیتالی استفاده می‌کنند. همچنین برای تایید صحت و شفافیت معامله‌ی در حال انجام بلاکچین‌‌ها از پروتکل اثبات با دانش صفر (Proof zero knowledge)، استفاده می‌کنند. این پروتکل با رعایت کامل قوانین حریم شخصی در بلاکچین و حفظ اطلاعات و داده‌های طرفین معامله، هویت دیجیتال آ‌ن‌ها را به‌طور دقیق بررسی و تایید می‌کند.

قبل‌تر اشاره کردیم که یکی از مشکلات شبکه‌ معاملاتی غیر‌شفاف در بازارهای سنتی، امکان نفوذ یکی از طرفین معامله به‌منظور تغییر قیمت از پیش تعیین شده است. اما در نوع غیر‌متمرکز این معاملات، امکان نفوذ هیچ شخصی برای تغییر رقم معامله وجود ندارد و نرخی که از پیش تعیین شده، به‌هیچ عنوان قابل دستکاری نخواهد بود.

با‌ توجه به ماهیت محرمانه‌ی شبکه معاملاتی غیرشفاف، انجام معاملات در این شبکه می‌تواند از ایجاد نوسانات شدید در بازار رمزارزها جلوگیری کند. زیرا هنگامی که یک سرمایه‌دار بزرگ تصمیم به خرید و فروش ارز دیجیتال می‌گیرد؛ انتشار خبر این معامله بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهد و روند استاندارد آن را تغییر می‌دهد. این تغییرات ناگهانی برای تریدرها و سرمایه‌گذاران خرد کریپتوکارنسی می‌تواند زیان‌بار باشد. عدم انتشار اخبار معاملات سنگین، از چنین نوساناتی جلوگیری خواهد کرد.

صحبت پایانی

همان‌طور که خواندید، شبکه معاملاتی غیرشفاف در کنار مزایایی که دارد مشکلاتی نیز می‌تواند ایجاد کند. این سیستم تنها در همان سال‌های نخست توانست طرفداران بسیاری پیدا کند، اما به مرور زمان با پیدا شدن ابعاد تاریک استخرهای سیاه، مؤسسات و سرمایه‌گذاران سعی کردند از این شبکه برای ثبات و امنیت بیشتر مبادلات اقتصادی و بازارهای مالی، دور بمانند. 

اما شبکه معاملاتی غیرشفاف همچنان پابرجاست و همان‌طور که اشاره کردیم، به بازار رمزارزها نیز راه پیدا کرده است. در دنیای ارز دیجیتال شرایط این معاملات تا‌ حدودی مطلوب‌تر، امن‌تر و منطقی‌تر است. اما به دلیل آن‌که مؤسسه‌های بزرگ اقتصادی سهم چندانی در این بازار ندارند، معامله غیر‌شفاف رمزارز در حال حاضر رونق چندانی ندارد. بارها اشاره کردیم که استخر سیاه مناسب معاملات کلان و با حجم بالاست؛ بنابراین برای انجام مبادلات خرد خود بهتر است همچنان از صرافی‌‌های ارز دیجیتال استفاده کنید.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...
نویسنده
Ghanbari
مهسا قنبری
عضو تحریریه والکس
من با تو می‌نویسم و می‌خوانم.
نظرات کاربران
نظرات ارسال شده : 0 نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *