اصطلاحات

متاورس چیست؟ تجربه‌ای بی‌بدیل از لمس دنیای اینترنت

احتمالاً شما هم متوجه این موضوع شده‌اید که چندی پیش کمپانی پرآوازه فیسبوک نام خود را به «متا» تغییر داد و در بیایه‌ای متاورس را آینده جهان اینترنت خواند. از طرفی جذب سرمایه یک میلیارد دلاری شرکت اپیک (Epic)، سازنده بازی آنلاین گروهی فورتنایت هم در اوایل سال جاری، مهر تاییدی بر علاقه سرمایه‌گذاران برای ورود به حوزه بازی‌های آنلاین گروهی بود.

در همین حین، ناگهان «متاورس» به مهم‌ترین کلمه کلیدی در حوزه فناوری بدل شد و هر سرمایه‌گذار کریپتو در کنار خرید و فروش ارز دیجیتال، سعی داشت سهم خود را از این بازار پرهیاهو و نوظهور تصاحب کند. حالا باید با نگاهی عمیق‌تر به سوال متاورس چیست؟ بنگریم و اینکه آیا این فقط به عینک VR و صنعت بازی خلاصه می‌شود؟ زندگی در متاورس چگونه است؟ برای پاسخ به این سوالات با ما در ادامه این مقاله همراه شوید.

تاریخچه متاورس

کلمه متاورس ترکیبی از دو لغت Meta+Universe است. واژه متا از ریشه یونانی «فراتر» گرفته شده و ورس هم از کلمه یونیورس به معنای «جهان» آمده است. از این رو از نظر لغوی metaverse را می‌توانیم به «جهان ماوراء» ترجمه کنیم. اصطلاحی بسیار جذاب و انقلابی که احتمالاً در مورد آشنایی با آن بسیار کنکاو شده‌اید.

این اصطلاح، اولین بار در رمان علمی تخیلی نیل استفنسون (Neal Stephenson) با عنوان «سقوط برف» در سال ۱۹۹۲ به کار رفت. در این کتاب، metaverse به‌عنوان آخرین تیر از کمان اینترنت بر پیکر نیمه جان دنیای سنتی شلیک شده است. تعبیری فلسفی از اهمیت واقعیت مجازی که در آن هر تعامل دیجیتال می‌تواند تاثیری مستقیم بر دنیای واقعی داشته باشد.

بخش اعظمی از رمان، به نحوه تاثیر متاورس بر تحولات دنیای واقعی قهرمان داستان می‌پردازد و نویسنده هم تلاش کرده آن را به‌عنوان یک فضای مجازی پایدار از نظر فیزیکی تعریف کند. جایی که ما در آن توسط آواتارهایی مجازی، تعاملات اجتماعی دیجیتال را در میان انبوهی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد تجربه می‌کنیم. . پیشنهاد می‌کنم اگر به داستان‌های علمی تخیلی علاقه‌مندید، مطالعه این رمان جذاب را از دست ندهید.

تاریخچه متاورس

پس از انتشار این رمان، چندین کتاب، فیلم و برنامه تلویزیونی هم به مفهوم متاورس پرداختند. از جمله مهمترین این آثار می‌توانیم به فیلم تحسین شده استیون اسپیلبرگ به نام Player One Ready  (بازیکن شماره ۱؛ آماده) اشاره کنیم که از رمانی با همین نام از ارنست کلاین (Ernest Cline) در سال ۲۰۱۱ اقتباس شده است.

اگر بخواهیم در یک جمله موضع مشترک تمامی این آثار در خصوص متاورس را بگوییم:

متاورس یک واقعیت مجازیست که افراد بسته به پیشرفت زمانه خود، هر کاری را که در زندگی واقعی انجام می‌دهند، قادرند در آن انجام دهند.

ویژگی‌های متاورس

در ادامه برای اینکه درک بهتری از این دنیای مجازی داشته باشیم، به برخی ویژگی‌های متاورس اشاره می‌کنیم.

۱.آواتارهای دیجیتال

یکی از جنبه‌های اصلی متاورس، ایجاد آواتارهای دیجیتال برای بیان احساسات و عواطف به روشی غیرمتعارف است. این آواتارها می‌توانند کپی دقیقی از ظاهر، شخصیت و فرهنگ ما باشند. گزینه سفارشی‌سازی آواتار به کاربران، ایده گیمیفیکیشن را القا می‌کند و منجر به تجربه‌ای تعامل‌پذیر و فراگیر از شبکه‌های اجتماعی می‌شود. 

۲. زیرساخت یکپارچه

فراتر از زیرساخت‌های سخت‌افزاری مورد نیاز، پروژه های متاورس جهان‌های مختلف را به هم متصل خواهد کرد. درست مانند اینترنت که امروزه تعداد نامحدودی وب‌سایت‌های متصل به هم دارد. این بدین معناست که کاربران می‌توانند به طور یکپارچه از یک دنیای metaverse به دنیای دیگر کوچ کنند.

۳. اشتراک تجربه‌ها

تصور اینکه تمام تجربه‌های فیزیکی دنیای واقعی زیر سقف یک دنیای مجازی قرار می‌گیرند، کمی گیج‌کننده است. متاورس به ما کمک می‌کند تا در جهانی بی‌نهایت حرکت کنیم. به‌عنوان مثال، در فضای آموزشی، دانش‌آموزان به یک روم مجازی مشترک می‌پیوندند و از راه دور با یکدیگر تعامل دارند.

فراتر از آموزش، افراد می‌توانند دور هم جمع شده و همه چیز را از ترن هوایی در یک شهربازی گرفته تا فرود روی ماه تجربه کنند.

۴. امنیت

طی چند دهه گذشته، تهدیدات سایبری یکی از بزرگترین چالش‌ها برای شرکت‌ها در سراسر جهان بوده است. جوامع مختلف آنلاین مانند اینترنت، همیشه نیاز به نظارت بر رفتار افراد خود دارند. بلاکچین به‌عنوان یک فناوری انقلابی به کمک metaverse آمده و موجب ذخیره ایمن داده‌های شخصی می‌شود.

شرکت‌های فعال در حوزه متاورس

در یک سال اخیر شرکت‌های بزرگ فناوری ازجمله مایکروسافت (Microsoft) و فیسبوک اسب خود را برای ورود حوزه metaverse زین کرده‌اند. در عین حال، بازی‌های آنلاینی مانند فورتنایت، ماین کرافت (متعلق به مایکروسافت) و روبلاکس که پرچمدار بازی‌های گروهی در این روزها محسوب می‌شوند، نقش مهمی در توسعه متاورس‌ها داشته‌اند. تا جایی که برخی توسعه‌دهندگان بازی بر این باورند که پلتفرم روبلاکس، در آینده می‌تواند به قدرتمندترین بستر متاورس بدل شود. 

پس نتیجه می‌گیریم اکنون یک قدرت محاسباتی عظیم آنهم در مقیاسی گسترده در بخش واقعیت مجازی در حال ظهور است. شرکت‌هایی مانند Hadean و Improbable که در ایجاد محاسبات توزیع شده در مقیاس گسترده تخصص دارند می‌توانند ده‌ها هزار بازیکن را به طور همزمان در یک سرور میزبانی کنند. اخیراً بسیاری شرکت‌های metaverse در مورد اجرای کنسرت‌ها و رویدادهای ورزشی برای ۵۰ هزار نفر به طور همزمان صحبت می‌کنند. (چیزی که حداقل تا چند سال پیش غیرممکن بود).

ویدیو مفهومی شرکت آدوبی از متاورس

همچنین پیدایش رمزارزها و توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT) مزید بر علت شده‌ و با ایجاد فرصت‌های جدید معاملاتی، خرید و فروش کالا در متاورس را ممکن می‌کنند. مهم‌تر از آن، امکان جابجایی هویت مجازی و کالاهای شما بین جهان‌های متاورس توسط این توکن‌ها است. برای مثال شما می‌توانید شمشیر دیجیتالی خود را از یک بازی روبلاکس دریافت و آن را به یک تفنگ قدرتمند در فورتنایت تبدیل کنید.

این زمانی است که متاورس واقعاً به «متا» تبدیل می‌شود و شما قادرید به همان شکلی که رمان‌های علمی تخیلی مانند سقوط برف به تصویر کشیده، بین پلتفرم‌های متاورس بی‌وقفه چرخ بزنید. کافیست برای یک لحظه دهه ۱۹۹۰ را تصور کنید. زمانی که امکان ارسال پیامک در شبکه‌های مختلف تلفن همراه فرهم شد و ما ناگهان با سیل انبوهی از پیام‌های تلفن همراه مواجه شدیم.

متاورس و فیسبوک

فیسبوک در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۱ اعلام کرد نام خود را به Meta Platforms Inc یا به اختصار Meta تغییر داده است. نامی زیرکانه که به آینده اجتناب‌ناپذیر اتصال انسان و شاید خود زندگی به حوزه دیجیتال اشاره دارد.

مدیرعامل فیسبوک مارک زاکربرگ (Mark Zuckerberg) در بیانه خود پس از اعلام این خبر گفت:

کیفیت تحسین برانگیز متاورس، دلیل اصلی حضور ماست. دقیقا مثل اینکه شما در کنار شخص موردنظر خود در مکانی دیگر هستید! احساس حضور واقعی، رویای نهایی پلتفرم‌های اجتماعی است. به همین دلیل ما روی ساخت آن تمرکز داریم.

زاکربرگ در یک ویدیوی ۷۷ دقیقه‌ای از چیزی که مردم می‌توانند از متاورس و تجربه حسی آن انتظار داشته باشند هم صحبت کرد:

خلاصه صحبت‌های مارک زاکربرگ درخصوص متاورس

زاکربرگ فضایی از متاورس را توصیف کرده که در سطحی بسیار بالاتر از واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) قرار دارد. در جهان متاورس زاکربرگ، هر کاری که مردم در دنیای واقعی انجام می‌دهند، قابل اجرا است. ما برای ورود به چنین دنیایی به یک هدست واقعیت مجازی یا ابزاری پوشیدنی که برای این کار طراحی شده، نیاز داریم.

ایده متاورس فیسبوک شامل آواتارهای مجازی کاربرانیست که مشابه فعالیت‌هایی که در دنیای واقعی انجام می‌دهند، قادر به بازی، ورزش، مطالعه و معاشرت با یکدیگرند. با این حال، زاکربرگ معتقد است با خلق چنین جهانی حدود ۱۰ سال فاصله داریم. هر چند فکر کردن به آن، زمان کوتاهی است.

متاورس و دنیای بازی

متاورس و دنیای بازی

امروزه دنیای بازی یکی از پراستقبال‌ترین حوزه‌های metaverse است، به طوری که بازی‌های زیادی با استفاده از واقعیت افزوده و واقعیت مجازی، تجربه‌ای جدید را برای گیمرها رقم زده‌اند. در ادامه به معرفی برخی بازی‌های متاورسی می‌پردازیم.

همسایه من آلیس

بازی همسایه من آلیس یک پلتفرم بلاکچینیست که به کاربران امکان مالکیت توکن‌های غیرقابل تعویض  را می‌دهد. هدف اصلی این پروژه جذب مخاطبان گسترده‌‌ای از هولدرهای رمزارزها، علاقه‌مندان به بلاکچین و گیمرها است. کاربران می‌توانند با خرید ارزدیجیتال آلیس که توکن بومی این پلتفرم است، مالکیت قطعات زمین این بازی را به دست آورند و با سفارش‌سازی آنها برای خود کسب درآمد کنند.

انجین

انجین یک پلتفرم بازی بر بستر بلاکچین است که به کاربران خود اجازه می‌دهد بدون بهره‌مندی از دانش برنامه‌نویسی، عناصر مختلف از جمله آثار هنری و دارایی‌های دیجیتال ایجاد کنند و در این پلتفرم به خرید و فروش آنها بپردازند. نکته قابل توجه درخصوص انجین این است که برخی اقلام ایجاد شده در آن را می‎توان در سایر بازی‌های رایانه‌ای هم استفاده کرد. توکن بومی این پلتفرم ENJ نام دارد که شما می‌توانید با خرید انجین کوین به معامله و خرید اقلام بازی بپردازید.

سندباکس

سندباکس یکی از بازی‌های برتر سال ۲۰۲۱ بود که ساختار و گیم‌پلی آن شباهت زیادی به بازی‌ معروف ماین‌کرافت (Minecraft) دارد. این پروژه متاورس مبتنی بر بلاکچین اتریوم است و کاربران با خرید و فروش زمین‌های آن در قالب توکن‌های NFT، قادر به کسب درآمد هستند. توکن بومی سندباکس SAND نام دارد و پایه و اساس تراکنش‌های انجام شده در این پلتفرم است. برای خرید سندباکس می‌توانید به صرافی‌های مطرحی مانند والکس مراجعه کنید.

اکسی اینفینیتی

اکسی اینفینیتی یک بازی بر پایه بلاکچین اتریوم است که از بازی‌های مشهوری مانند کریپتوکیتیز (Crypto Kitties) و پوکمون (Pokemon) الهام گرفته است. در این بازی بازیکنان هیولاهای کوچکی در قالب NFT به نام اکسی‌ها (Axies) را خریداری کرده و با آن‌ها در برابر یکدیگر مبارزه می‌کنند. به برنده این نبرد به‌عنوان پاداش، ارز دیجیتال اکسی اینفینیتی داده می‌شود. شما همچنین با خرید اکسی اینفینیتی می‌توانید قابلیت‌های ویژه‌ای را برای اکسی‌های خود در مبارزات فعال کنید.

دیسنترالند

پلتفرم دیسنترالند یک محیط دیجیتالی مشابه دنیای واقعیست که کاربران در آن می‌توانند با یکدیگر به معاشرت پرداخته، بازی‌های آنلاین انجام دهند و آثار دیجیتال خود را معامله کنند. همچنین بازیکنان با خرید مانا که توکن بومی این پلتفرم است، قادرند انواع لباس‌ها، آیتم‌ها و زمین‌های مجازی این بازی را خریداری کنند.

آیا متاورس فقط مربوط به بازی‌های ویدیویی است؟

اسنوپ داگ و متاورس

پاسخ این سوال قطعاً «خیر» است. بازی‌ها صرفاً نقطه شروعی برای این ماجرا هستند و قلمرو و پتانسیل متاورس بسیار وسیع‌تر از حوزه گیم است. اخیراً فورتنایت میزبان کنسرت‌های آریانا گرانده (Ariana Grande) و تراویس اسکات (Travis Scott) بوده و سال گذشته کنسرت لیل ناز اکس (Lil Nas X) در روبلاکس ۳۳ میلیون بازدید داشته است (منبع).

به همین دلیل استارت‌آپ‌هایی مانند استیج ۱۱ که به تازگی مبلغ ۵ میلیون دلار را از Otium Capital جمع‌آوری کرده، در حال ایجاد تجربیات موسیقیایی فراگیر برای متاورس هستند و با هنرمندانی همچون دیوید گوتا، اسنوپ داگ، نی یو و آکون همکاری می‌کنند.

همچنین هنرمندان زیادی (از نوازندگان تا طراحان مد)، مدل کسب و کار خود را حول ارایه کالا و خدمات متاورس بنا کرده‌اند. اخیراً شرکت گرویتی اسکچ (Gravity Sketch) مستقر در لندن، یک اتاق کاری مجازی را که در آن طراحان می‌توانند از راه دور بر روی پروژه‌های یکسانی کار کنند، راه‌اندازی کرده است.

در زمینه مشاغل و مراقبت‌های بهداشتی هم می‌توانیم به استارت‌آپ سوئدی Warpin اشاره کنیم . این شرکت با ارایه یک پروژه آزمایشی در زمینه خدمات پزشکی دیجیتال (Kry)، بیماران دارای اختلالات روابط اجتماعی را همراه با یک تراپیست به طور مجازی در شرایطی خاص قرار می‌دهد تا به اضطراب خود غلبه کنند.

مایک آلندر (Mike Allender)، مدیر اجرایی و از بنیانگذاران استودیو Talewind که در حال توسعه بازی‌ها برای پلتفرم روبلاکس است می‌گوید:

به طور کلی، احتمالاً هر شرکتی به متاورس ورود خواهد کرد. در حال حاضر هر بیزینس یک وبسایت دو بعدی دارد که در متاورس، یک نسخه سه بعدی از آن را خواهد داشت.

آیا باید عینک واقعیت مجازی بزنیم؟

عینک واقعیت مجازی

همانطور که برخی تجربیات متاورس مانند جلسات و آموزش‌های فراگیر به شدت به عینک‌های واقعیت مجازی متکی هستند، بازی‌های روبلاکس یا ماین کرافت نیازی به استفاده از این عینک‌ها ندارند و کاربران از دستگاه تلفن همراه خود برای بازی استفاده می‌کنند.

اِما ریدرستاد (Emma Ridderstad)، مدیر اجرایی و از بنیانگذاران Warpin می‌گوید:

ما قبل از اینکه از عینک واقعیت مجازی استفاده کنیم، واقعیت افزوده را توسط تلفن همراه خود به شکل‌های مختلفی تجربه می‌کنیم. به‌عنوان مثال، امتحان کردن کفش یا لوازم آرایش قبل از خرید.

برای اینکه با تفاوت این دو بیشتر آشنا شوید، ابتدا دو تکنولوژی واقعیت افزوده (Augmented Reality) و واقعیت مجازی (virtual reality) را که به نوعی آینده متاورس به آنها گره خورده را معرفی می‌کنیم.

واقعیت افزوده (AR)

بازی پوکومن گو

واقعیت افزوده یا همان AR دربرگیرنده المان‌های بصری، صوتی و سایر محرک‌هاییست که به‌واسطه دنیای واقعی تجربه کاربری را بهبود می‌بخشد. AR می‌تواند ازطریق یک موبایل به‌راحتی در اختیار کاربر قرار گیرد تا توسط آن حضور خود را در دنیای واقعی به شکل کامل کنترل کنند.

به‌عنوان مثال شما بازی پوکمون گو را درنظر بگیرید که به واسطه ترکیب دوربین موبایل و محیط واقعی، پوکمون‌های مجازی پیش‌روی شما قرار می‌گیرند که می‌توانید با آن‌ها به تعامل بپردازید. مایکروسافت از جمله شرکت‌هایی است که در چند سال گذشته حساب ویژه‌ای روی این تکنولوژی باز کرده است. آنها در سال ۲۰۱۶ نسخه اولیه هدست واقعیت افزوده HoloLens را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار دادند. هدستی که درواقع دنباله‌رو مسیر کینکت بود و کاربران توسط آن می‌توانستند محیط‌های نرم‌افزاری و بازی را در دنیای واقعی اطراف خود تجربه کنند. نسل دوم این هدست با سخت‌افزاری قدرتمند‌تر در سال ۲۰۱۹ با نام HoloLens 2 عرضه شد و درنهایت مایکروسافت با معرفی سرویس Microsoft Mesh نشان داد که تا چه اندازه برای این تکنولوژی در آینده مسمم است.

واقعیت مجازی (VR)

از سوی دیگر ما تکنولوژی واقعیت مجازی یا VR را داریم که به شکل کامل، تجربه‌ای مجازی قلمداد می‌شود و واقعیت‌های تخیلی را بهبود می‌بخشد. تکنولوژی VR همیشه به یک هدست نیاز دارد و این کاربران هستند که در دنیای آن توسط یک سیستم دیگر کنترل می‌شوند. درکنار Oculus VR که صرفا مختص سخت‌افزار پی‌سی و بازی‌های این پلتفرم است، پلی استیشن هم هدست واقعیت مجازی PlayStation VR را عرضه کرده که تجربه بازی‌های VR را به بهترین شکل ممکن در اختیار کاربران قرار می‌دهد. گیمرها توسط این هدست‌ها وارد دنیای مجازی می‌شوند و با قرارگیری در قالب کاراکتر اصلی بازی، دنیای پیرامون خود را به شکلی متفاوت تجربه می‌کنند. البته علی‌رغم گذشت سال‌ها از عرضه این هدست‌ها، کماکان این تکنولوژی راه زیادی تا بلوغ خود در پیش دارد و باید منتظر ماند و دید در آینده چه نقشی قرار است در شکل‌گیری و توسعه دنیای متاورس ایفا کند.

ریسک اصلی متاورس چیست؟

بازی شطرنج در متاورس

حقوق‌دانان هشدار می‌دهند متاورس‌ها بر سر مسائلی چون مالکیت معنوی، حفاظت داده، مجوز محتوا و همچنین دارایی‌های رمزارزی درگیر معضلاتی حقوقی هستند. برای مثال در ماه سپتامبر، روبلاکس برای اینکه هنرمندان بتوانند موسیقی خود را در metaverse به نمایش بگذارند، یک دعوی حقوقی را با انجمن ناشران موسیقی ملی ایالات متحده پشت سر گذاشت.

ایزابل فاکس (Isabel Fox)، شریک عمومی Outsized Ventures که اخیراً در Hadean سرمایه‌گذاری کرده، می‌گوید بزرگ‌ترین ریسک برای سرمایه‌گذاران، کشف شرکت‌هایی است که واقعاً می‌دانند چگونه یک متاورس قانع‌کننده و مورد استقبال بسازند. برخی کارآفرینان رویکرد «بساز، مشتری می‌آید» را پیش می‌گیرند که قطعاً با گذشت زمان شکست می‌خورند.

به گفته آنتوان مویرود (Antoine Moyroud) مدیر صندوق سرمایه‌گذاری EQT Ventures، ریسک دیگر متاورس، پراکندگی و عدم انتقال هویت مجازی افراد بین پلتفرم‌های مختلف است.

زندگی در متاورس چگونه خواهد بود؟

علی‌رغم تبلیغات اخیر پیرامون متاورس‌ها، هنوز کارهای زیادی باید در این فضا انجام شود تا متاورس به مکانی محوری برای تجربه جدیدی از زندگی، بازی و کار بدل شود. زیرساخت‌های متاورس، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی و نظارت‌های بین‌المللی، تنها بخشی از موضوعاتی‌اند که کسب‌وکارها و دولت‌ها در حال بحث درخصوص آن‌ها هستند. با این حال، فناوری با چنان سرعتی حرکت می‌کند که زودتر از آنچه تصور کنیم، این فرا جهان را به ما هدیه می‌دهد.

وقتی خبرنگار CNN از تیم سوئینی (Tim Sweeney) بنیانگذار اپیک گیمز درباره آینده متاورس پرسید، او گفت:

فکر می‌کنم برای تحقق کامل این ایده یک دهه یا بیشتر زمان نیاز است، اما به هر حال این اتفاق می‌افتد. متاورس قرار نیست توسط یک شرکت خاص ایجاد شود. این ایده توسط میلیون‌ها توسعه‌دهنده خلق خواهد شد. بنابراین، متاورس خشت به خشت ساخته می‌شود و همه در خلق آن سهیم‌اند.

ایزابل فاکس (Isabel Fox)، شریک عمومی Outsized Ventures می‌گوید بزرگ‌ترین ریسک برای سرمایه‌گذاران، کشف شرکت‌هایی است که واقعاً می‌دانند چگونه یک متاورس قانع‌کننده و مورد استقبال بسازند. برخی کارآفرینان رویکرد «بساز، مشتری می‌آید» را پیش می‌گیرند که قطعاً با گذشت زمان شکست می‌خورند.

به نظر شما، ما چقدر با خلق یک جهان متاورسی، درست همانطور که مارک زاکربرگ وعده داده فاصله داریم؟ آیا شما آماده زیستن در چنین دنیایی هستید؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با ما درمیان بگذارید.

سوالات متداول (FAQ)

چه ارزی در متاورس استفاده می شود؟

با ظهور اقتصادهای جدید، انواع جدیدی از ارزها به وجود آمده‌اند و متاورس‌ها صرفاً از یک ارز استفاده نمی‌کنند. به طور کلی تنها ارز مورد قبول در متاورس‌ها، رمزارزها هستند. بنابراین بسته به اینکه از کدام متاورس استفاده کنید، ارزهای دیجیتال مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

چگونه مردم به متاورس‌ها دسترسی پیدا می‌کنند؟

در حال حاضر بیشتر بازی‌ها و پلتفرم‌های متاورس تنها از طریق رایانه‌ها و استفاده از هدست‌های واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، امکان اتصال به متاورس‌ها را دارند.

آیا فیس بوک (متا) مالک متاورس است؟

فیس‌بوک صرفاً متاورس خودش را طراحی کرده، اما مالک آن نیست. همانطور که هیچ شرکتی نمی‌تواند صاحب اینترنت باشد. 

(۱ امتیاز) - ۵/۵
منبع
sifted
کارشناس ارشد الکترونیک، علاقه‌مند به مباحث حوزه تکنولوژی و عاشق نوشتن هستم. اینجا قصد دارم اطلاعاتی که در حوزه بلاکچین و رمزارزها کسب کرده‌ام را با شما به اشتراک بگذارم.
نوشته های مشابه
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا